Yazar : Meltem
Dünden Bugüne Türkiye’ nin Yerel Seçimler Tarihi

Cumhuriyet tarihimizde 19’uncu yerel seçimler 31 Mart 2019’da yapılıyor. İlki 1930’da, kadınlara seçme ve seçilme hakkının verildiği yıl gerçekleşen yerel seçimlerin 89 yıllık özetini, bir anlamda Türkiye’nin demokrasi yolculuğunu sizler için hazırladık. Bu yolculuk her ne kadar 1930 yılında başlamış görünse de, 1946 seçimlerine kadar vatandaş, tek partinin adaylarından başkasını seçme şansı bulamamış. Çok partili yaşama geçiş için gerekli yasal düzenlemelerin yapıldığı 1946 yerel seçimlerinde ise yeni kurulan partilerin “baskın seçim” eleştirileri ve bunu takiben seçimleri protesto etmeleri nedeniyle “çok partili seçim” yine başka bir bahara kalmış. 1930 yılındaki başarısız girişimi saymazsak ülkenin gerçek anlamda ilk çok partili seçimi 1950 yılında gerçekleşmiş. O yıldan bu yana da küçük yöntem değişiklikleriyle günümüze kadar, kimi zaman 20’nin üzerinde partinin katılımıyla yerel seçim maceramız devam etmiş.

Bu yazıdaki seçim sonuçlarını yorumlarken birkaç konuya değinmekte yarar var. Öncelikle 1930 – 1942 yılları arasında yapılan yerel seçimler için, sayısal ve siyasal değerlendirmeleri yapacak merkezi bir teşkilat bulunmamasından dolayı sağlıklı veri elde etmek oldukça zor. Personel ve teknik imkanların da yetersizliği nedeniyle, bu dönemde ülke genelinde yapılan seçimlerin tamamı ulusal basın yayın organlarınca takip edilememiştir. Bu nedenle araştırmacılar, ancak kendi yerel bölgelerine ilişkin sonuçlar yayınlayan yerel gazeteleri başvuru kaynağı olarak kullanmak zorunda kalmıştır.

İkinci olarak, seçim yöntemlerindeki bazı değişiklikler ve yerel yönetim düzenlemeleri nedeniyle zaman zaman sağlıklı karşılaştırmalar yapmakta bazı güçlükler doğmuştur. Şöyle ki; istatistiksel karşılaştırmalarda esas alınan il genel meclisleri, 2014 seçimlerinden kısa süre önce Büyükşehir statüsündeki illerde kaldırıldığından, geçmişteki seçim sonuçlarıyla kıyaslama yaparken sıkıntı yaşanmıştır.

 

İKİ PARTİLİ İLK YEREL SEÇİMLER

Yerel Seçimler – 1930:  Türkiye Cumhuriyeti tarihinin ilk çok partili seçimidir. Aynı zamanda kadınların ilk kez oy kullandığı ve aday olabildiği seçim olması itibariyle önemlidir. O dönemde belediye seçimleri ( yerel seçimler ) ülke genelinde bir gün içinde değil, il il, ilçe ilçe sandığın seçim bölgesinde dolaştırılmasıyla yapıldığından, eylül ayında başlayan seçimler 20 Ekim’de sona erdi. Çok partili hayata geçişi isteyen Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk’ün direktifiyle Ali Fethi Okyar tarafından kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası ile Cumhuriyet Halk Fırkası’nın (Şimdiki CHP) yarıştığı seçimlerde CHF 471, SCF 31 belediyeyi kazandı. Ancak partinin, İzmir mitinginden sonra gericilik yanlısı bir harekete dönüştüğü tartışmaları üzerine Ali Fethi Okyar, 17 Kasım 1930’da partiyi kapattı.

ORKESTRAYLA OY VERMEYE GİTTİLER

Yerel Seçimler – 1934: Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kapatılması nedeniyle gerçek bir seçim özelliği taşımayan 1934 yerel seçimi şenlik havasında geçti. İstanbul ve Ankara’da seçimlere ilişkin radyo yayınları, üniversitelerde bilgilendirme toplantıları yapıldı, afişler asıldı, sinemalarda seçimle ilgili filmler oynatıldı. İstanbul ve Eskişehir’de bandolar açık alanlarda marşlar çaldı. Hatta Sulukule’den seçime katılan vatandaşlar yaklaşık 100 kişilik bir orkestra oluşturup şarkı söyledi. 1 Ekim 1934’te İstanbul’da başlayan seçimler, ülke genelinde 20 Ekim’e kadar sürdü. Adayların Cumhuriyet Halk Fırkası’nın il başkanlıkları tarafından, “Kamuoyu tarafından en çok beğenilen isimler arasından” belirlendiği seçimlere katılım İstanbul’da yüzde 64.6, Ankara’da yüzde 64.8, İzmir’de ise yüzde 80.7 şeklinde gerçekleşti.

ATATÜRK’ÜN SON SEÇİMİ

Yerel Seçimler – 1938: Belediye seçimleri yurt genelinde 1 Ekim 1938’de başlamıştır. O dönemin gazetelerine göre halk, seçimlere büyük ilgi göstermiştir. Seçimler için bir gece önceden şenlikler başladı, şehirler bayraklarla donatıldı, havai fişek gösterileri düzenlendi. Halk evinde radyo neşriyatı yapılarak halka dinletildi. Birçok genç hatip halkevinde veya halk kürsülerinde söylevler verdi. Belediye teşkilatı mevcut olan 544 yerdeki seçim sonuçları 19 Ekim’de Dahiliye Vekaleti tarafından açıklandı. CHF adayları her tarafta seçildi.  1938’deki yerel seçimler , Atatürk döneminde yapılan 3’ü belediye, 5’i genel seçim olmak üzere toplam sekiz seçimin sonuncusudur.

İKİNCİ DÜNYA SAVAŞININ GÖLGESİNDE

Yerel Seçimler – 1942: Bu, tek partili dönemin son seçimidir. İkinci Dünya Savaşı gölgesinde yapılan seçimler, diğerlerine göre biraz daha sönük kalmıştır. 63 ilde gerçekleştirilen seçimleri, karşılarında başka bir parti olmadığı için Cumhuriyet Halk Fırkası adayları kazanmıştır. Katılım oranı Ankara’da yüzde 83, İstanbul’da ise tahmini olarak yüzde 60’ın altında gerçekleşmiştir.

PROTESTOLAR YÜZÜNDEN SADECE CHP KATILDI

Yerel Seçimler – 1946: Türkiye tarihinin ikinci çok partili seçimi olmasına karşın, diğer partilerin protestoları nedeniyle sadece CHP adaylarının katıldığı seçimdir. II. Dünya Savaşı’nın ardından TBMM’de çok partili yaşama geçilmesi yönünde atılan adımlar sonucu Nuri Demirağ tarafından Milli Kalkınma Partisi kuruldu. Diğer yandan CHP’den ihraç edilen Refik Koraltan, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve CHP’den istifa eden Celal Bayar 7 Ocak 1946’da Demokrat Parti’yi kurdu. 10 Mayıs 1946’da toplanan CHP Meclis Kurulu, 1947 yılında yapılması gereken genel ve yerel seçimleri erkene aldı. Bu karara göre belediye seçimleri 16 gün sonra yani 26 Mayıs 1946’da yapılacaktı. CHP’nin kararı, muhalefeti oluşturan DP ve MKP tarafından şiddetle eleştirildi. Her iki parti de henüz teşkilatlanma safhasında bulunduklarını ifade ederek, CHP’yi statükoyu korumak için baskın seçim yapmakla suçladı. DP, yerel seçimlere kesin olarak katılmayacaklarını duyurdu. MKP ise seçimlere katılacağını ancak gelişmelere göre hareket edeceğini açıkladı. Tartışmalar arasında 26 Mayıs 1946’da belediye seçimleri yapıldı. Sadece İstanbul’da seçimlere katılacağını duyuran MKP, seçimlere fesat karıştırıldığını öne sürerek yarıştan çekildi. Seçimler tamamlanmadan CHP yalnız kaldı. Bu seçimler çok partili hayatın varlığına rağmen “CHP’nin yalnız girdiği seçimler” olarak tarihe geçmiştir.

ÇOK PARTİLİ HAYATA GİRİŞ

Yerel Seçimler – 1950: 13 Ağustos-15 Ekim 1950 tarihleri arasında 3 aşamalı olarak yapılmıştır. Seçimlerde, Cumhuriyet Halk Partisi, Demokrat Parti ve Millet Partisi yarışmıştır. 13 Ağustos’ta köy ve mahalle muhtarları, 3 Eylül’de belediye meclis üyeleri ve belediye başkanları, 15 Ekim’de ise il genel meclisi üyeleri seçilmiştir. Seçim sonuçlarına göre Türkiye genelindeki 600 belediyenin 560’ını DP, 40’ını CHP almıştır. 32 bin 901 muhtarlıktan 17 bin 393’ünü DP, 12 bin 337’sini CHP, 3 bin 171’ini ise bağımsızlar kazanmıştır.

BU KEZ CHP PROTESTO EDİYOR

Yerel Seçimler – 1955: İki aşamalı olarak düzenlenmiştir. 25 Eylül’de İl Genel Meclisi ve 13 Kasım’da belediye meclisi ve belediye başkanlığı seçimleri yapılmıştır. Seçimlerde Demokrat Parti ve Türkiye Köylü Partisi yarışırken CHP ile CMP, iktidarın uygulamalarını eleştirerek yarışa girmemiştir. Belediye seçimlerinde 10 milyon 687 milyon seçmenden yalnızca 4 milyon 146 bini oy kullanmış ve seçimlere katılım oranı yüzde 39.7’de kalmıştır. Seçmenlerden 3 milyon 389 bini DP’ye oy vermiş ancak seçimlerde siyasi bir mücadele olmadığı için seçim kampanyası sönük geçmiştir. Aynı şekilde belediye meclisi seçimlerine de katılım yüze 37.72’de kalmıştır. Seçim sonucunda, DP 8 bin 784, Türkiye Köylü Partisi 262 belediye meclis üyeliği kazanmıştır.

 

ADALET PARTİSİ’NİN ZAFERİ

Yerel Seçimler – 1963: 17 Kasım 1963 tarihinde yapılan yerel seçimler 6 partinin yarışına sahne olmuştur. Ragıp Gümüşpala önderliğindeki Adalet Partisi, İzmir dahil 41 ilin belediye başkanlıklarını kazanmıştır. İsmet İnönü önderliğindeki CHP ise Ankara ve İstanbul’un da aralarında bulunduğu 24 ili almayı başarmıştır. Yeni Türkiye Partisi ve bağımsız adaylar ise Adıyaman ve Kırşehir illerinde seçimin galibi olmuşlardır. İl Genel Meclisi seçimlerinde Adalet Partisi yüzde 45.8, CHP yüzde 36.22, Yeni Türkiye Partisi ise yüzde 6.51 oy almıştır. Seçimlere katılan Millet Partisi yüzde 3.09, Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi yüzde 3.06, Türkiye İşçi Partisi yüzde 0.4 oy oranında kalmıştır. Ankara Belediye Başkanlığı’na CHP’li Halil Sezai Erkut, İzmir Belediye Başkanlığı’na AP’li Osman Kibar seçilmiştir. İstanbul Belediye Başkanlığı’na seçilen AP’li Nuri Erdoğan ise seçimlerden önce memuriyetten istifa etmediği için CHP’nin itirazıyla başkanlıktan düşürülmüştür. Yerine CHP adayı Haşim İşcan belediye başkanı olmuştur.

 

TÜRKİYE’NİN İLK KADIN BAŞKANI

Yerel Seçimler – 1968: 2 Haziran 1968 tarihinde yapılmıştır. 8 partinin katıldığı seçim yarışının galibi 681 belediyeyi alan Süleyman Demirel liderliğindeki Adalet Partisi olmuştur. İsmet İnönü önderliğindeki CHP 289 belediyeyi kazanırken, Turhan Feyzioğlu’nun yönetimindeki Cumhuriyet Güven Partisi ise 24 belediyeyi almayı başarmıştır. İl Genel Meclisi seçimlerinde, oyların yüzde 49.06’sını AP, yüzde 27.9’unu CHP, yüzde 6.62’sini ise CGP almıştır. Seçimlere katılan Millet Partisi, Türkiye İşçi Partisi, Birlik Partisi, Cumhuriyetçi Köylü Partisi ve Yeni Türkiye Partisi’nin oyları yüzde 3.5’in altında kalırken, bağımsızlar toplam oyun yüzde 6.83’ünü almayı başarmıştır. İstanbul Belediye Başkanlığı’na AP’li Fahri Atabey, Ankara Belediye Başkanlığı’na AP’li Ekrem Barlas ve İzmir Belediye Başkanlığı’na AP’li Osman Kibar seçilmiştir. Türkiye’nin tek dereceli seçimle işbaşına gelen ilk kadın Belediye Başkanı CHP’li Leyla Atakan ise İzmit Belediye Başkanlığı’nı kazanmıştır.

Bu seçimlerde 1238 belediye başkanı, 15 bin 798 belediye meclis üyesi, 1578 il genel meclisi üyesi, 35 bin 304 köy muhtarı ve 10 bin 230 mahalle muhtarı belirlenmiştir.

 

YARIŞIN GALİBİ ECEVİT’Lİ CHP

Yerel Seçimler – 1973: Aynı yıl yapılan genel seçimlerden yaklaşık 2 ay sonra, 9 Aralık 1973’te yapılmıştır. Bülent Ecevit’in önderliğindeki CHP, Ankara, İstanbul ve İzmir’in de aralarında bulunduğu 33 ilin belediye başkanlıklarını kazanmıştır. Onu, 22 ili alan Süleyman Demirel önderliğindeki AP izlemiştir. Milli Selamet Partisi 3 ilde, Demokratik Parti ise 1 ilde seçimleri kazanmıştır. 8 ilin belediye başkanlığını ise bağımsız adaylar elde etmiştir. 8 partinin katıldığı seçimlerde, il genel meclisi oylarının yüzde 37.09’unu CHP, 32.32’sini AP, 10.75’ini Demokratik Parti alırken, bağımsızların oyu yüzde 8.91 şeklinde gerçekleşmiştir. Necmettin Erbakan’ın genel başkanlığını yaptığı Milli Selamet Partisi ise yüzde 6.20 alabilmiştir. Cumhuriyetçi Güven Partisi, Milliyetçi Hareket Partisi, Türkiye Birlik Partisi ve Millet Partisi’nin oyları ise yüzde 3’ün altında kalmıştır.

 

BİR KEZ DAHA “SOL” KAZANIYOR

Yerel Seçimler – 1977: 11 Aralık 1977’de yapılmıştır. Bülent Ecevit’in yönetimindeki CHP, 67 ilin İstanbul, Ankara ve İzmir dahil 42’sinde belediye başkanlıklarını elde etmiştir. Süleyman Demirel’in AP’si 15 ilde seçimin galibi olurken, 5 ili MHP, 3 ili MSP ve 2 ili bağımsız adaylar kazanmıştır. 10 partinin katıldığı seçimlerde, il genel meclisi oylarının yüzde 41.72’sini CHP, yüzde 37.1’ini AP, 6.9’unu MSP, 6.62’sini MHP, yüzde 4.99’unu ise bağımsız adaylar almıştır. Demokratik Parti, Cumhuriyetçi Güven Partisi, Türkiye İşçi Partisi, Türkiye Birlik Partisi, Türkiye Sosyalist İşçi Partisi, Sosyalist Devrim Partisi ise yüzde 1’in altında kalmıştır. Bu seçimlerde İstanbul Belediye Başkanlığına Aytekin Kotil, Ankara Belediye Başkanlığına Ali Dinçer, İzmir Belediye Başkanlığına ise İhsan Alyanak seçilmiştir.

 

TÜRKİYE, 7 YIL SONRA SANDIK BAŞINDA

Yerel Seçimler – 1984: 1980 ihtilalinden sonra yapılan ilk yerel seçimlerdir. 25 Mart 1984 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Seçim sonuçlarına göre 67 ilden İstanbul, Ankara ve İzmir ile birlikte 57’sinde Turgut Özal’ın Genel Başkanı olduğu ANAP adayları galip gelmiştir. 8 ili Erdal İnönü liderliğindeki SODEP, 3 ili Turgut Sunalp başkanlığındaki MDP ve 2 ili de Ahmet Tekdal yönetimindeki Refah Partisi’nin adayları kazanmıştır. 6 partinin katıldığı seçimlerde İl Genel Meclisi oyları baz alındığında ANAP yüzde 41.5 oy oranıyla birinci olmuştur. ANAP’ı yüzde 23.35 oyla SODEP, yüzde 13.25 oyla DYP, yüzde 8.76 oyla Halkçı Parti, yüzde 7.09 oyla MDP, yüzde 4.40 oyla Refah Partisi takip etmiştir. Bağımsız adayların oy oranı ise yüzde 1.63’te kalmıştır. Yerel seçimler çerçevesinde ilk kez yapılan “Büyükşehir” seçimlerinde Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nı Mehmet Altınsoy, İstanbul’u Bedrettin Dalan ve İzmir’i Burhan Özfatura kazanmıştır.

 

8 BÜYÜKŞEHİRLİ SEÇİM

Yerel Seçimler – 1989: 26 Mart 1989’da yapılmıştır. Bu seçimlerde Erdal İnönü’nün liderliğindeki SHP başta İstanbul, Ankara ve İzmir olmak üzere 39 ilin belediye başkanlıklarını kazandı. Bunu,16 ille Süleyman Demirel’in yönetimindeki DYP, 5 ille Necmettin Erbakan liderliğindeki Refah Partisi ve 3’er ille Turgut Özal’ın yönetimindeki ANAP ve Alpaslan Türkeş’in başında bulunduğu MÇP takip etti. Tunceli belediye başkanlığını ise bağımsız aday kazandı. 7 partinin katıldığı seçimlerde İl Genel Meclisi oylarına göre SHP yüzde 28.69, DYP yüzde 25.13, ANAP yüzde 21.80, Refah Partisi yüzde 9.8, DSP yüzde 9.03, MHP yüzde 4.14 oy aldı. Islahatçı Demokrasi Partisi ile bağımsız adayların oy oranları yüzde 1’in altında kaldı. Bu seçimde Büyükşehir sayısı 3’ten 8’e çıkarıldı. Adana’da SHP’li Selahattin Çolak, Ankara’da SHP’li Murat Karayalçın, Bursa’da DYP’li Teoman Özalp, Gaziantep’de SHP’li Celal Doğan, İstanbul’da SHP’li Nurettin Sözen, İzmir’de SHP’li Yüksel Çakmur, Kayseri’de SHP’li Niyazi Bahçecioğlu, Konya’da Refah Partisi’nden Halil Ürün Büyükşehir Belediye Başkanı oldu.

 

ERDOĞAN, İSTANBUL’UN BAŞKANI

Yerel Seçimler – 1994: 27 Mart 1994’te yapılmıştır. Seçim sonucuna göre Necmettin Erbakan’ın Refah Partisi 28 ilde, Mesut Yılmaz’ın Anavatan Partisi 14 ilde, Tansu Çiller’in başında olduğu DYP 11 ilde, Murat Karayalçın’ın başkanlığındaki SHP 10 ilde, Alpaslan Türkeş yönetimindeki MHP 8 ilde, Deniz Baykal’ın liderliğindeki CHP ise 5 ilde seçimleri kazanmıştır. İl Genel Meclisi sonuçlarına bakıldığında DYP yüzde 21.4 ile birinci parti olmasına karşın, belediye başkanlığı yarışında ancak üçüncü sırada yer almıştır. ANAP yüzde 21.08 ile ikinci parti olurken, yüzde 19.13 oy oranıyla üçüncülüğü elde eden Refah Partisi, buna rağmen en çok belediye başkanı çıkaran parti olmayı başarmıştır. 13 partinin katıldığı seçimde İl Genel Meclisi oylarına göre SHP yüzde 13.52, DSP yüzde 8.75, MHP yüzde 7.95, CHP yüzde 4.60, BBP yüzde 1.26, Demokrat  Parti yüzde 0.52, Millet Partisi yüzde 0.44, Yeniden Doğuş Partisi yüzde 0.37, Bağımsızlar yüzde 0.34, Sosyalist Birlik Partisi yüzde 0.28, İşçi Partisi yüzde 0.28 oy almıştır. Bu seçimlerde Büyükşehir yapılan il sayısı 15 olmuştur. Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimlerini Adana’da ANAP’lı Aytaç Durak, Ankara’da Refah Partisi’nden Melih Gökçek, Antalya’da DYP’den Hasan Subaşı, Bursa’da ANAP’tan Erdem Saker, Diyarbakır’da Refah Partisi’nden Ahmet Bilgin, Erzurum’da Refah Partisi’nden Ersan Gemalmaz, Eskişehir’de DYP’den Aydın Arat, Gaziantep’te SHP’den Celal Doğan, İstanbul’da Refah Partisi’nden Recep Tayyip Erdoğan, İzmir’de DYP’den Burhan Özfatura, Kayseri’de Refah Partisi’nden Şükrü Karatepe, Kocaeli’de SHP’den Sefa Sirmen, Konya’da Refah Partisi’nden Halil Ürün, Mersin’de ANAP’tan Okan Merzeci, Samsun’da CHP’den Muzaffer Önder kazanmıştır.

 

SEÇİMİN GALİBİ DSP, 9 BAŞKAN ÇIKARABİLDİ

Yerel Seçimler – 1999: 18 Nisan 1999’da yapılmıştır. Devlet Bahçeli liderliğindeki MHP 21 ilde, Recai Kutan yönetimindeki Fazilet Partisi 16 ilde, Mesut Yılmaz önderliğindeki Anavatan Partisi 13 ilde, Deniz Baykal başkanlığındaki CHP 11 ilde, Bülent Ecevit liderliğindeki DSP 9 ilde, Murat Bozlak idaresindeki HADEP 7 ilde, Tansu Çiller’in DYP’si ise 3 ilde belediye başkanlıklarını kazanmıştır. 9 ilde belediye başkanı çıkaran DSP, İl Genel Meclisi sonuçlarına göre yüzde 18.70 oy oranıyla seçimin galibi olmuştur. İl Genel Meclisi seçimlerinde MHP yüzde 17.17, Fazilet Partisi yüzde 16.48, ANAP yüzde 15.03, DYP yüzde 13.21, CHP yüzde11.08, HADEP yüzde 3.48, BBP yüzde 1.72 oy almıştır. DTP, ÖDP, Millet Partisi, Barış Partisi, İşçi Partisi, Bağımsızlar, DP, LDP, Emek Partisi, Sosyalist İktidar Partisi, Yeniden Doğuş Partisi, Demokrasi ve Barış Partisi, Değişen Türkiye Partisi’nin oy oranları ise yüzde 1’in altında kalmıştır. Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimlerini Adana’da ANAP’tan Aytaç Durak, Ankara’da Fazilet Partisi’nden Melih Gökçek, Antalya’da CHP’den Bekir Kumbul, Bursa’da DSP’den Erdoğan Bilenser, Diyarbakır’da HADEP’ten Feridun Çelik, Erzurum’da MHP’den Mahmut Uykusuz, Eskişehir’de DSP’den Yılmaz Büyükerşen, Gaziantep’te CHP’den Celal Doğan, İstanbul’da Fazilet Partisi’nden Ali Müfit Gürtuna, İzmir’de DSP’den Ahmet Piriştina, Kayseri’de Fazilet Partisi’nden Mehmet Özhaseki, Kocaeli’de CHP’den Sefa Sirmen, Konya’da Fazilet Partisi’nden Mustafa Özkafa, Mersin’de DSP’den Macit Özcan, Samsun’da ANAP’tan Yusuf Ziya Yılmaz kazanmıştır.

 

AK PARTİ’NİN İLK YEREL SEÇİMİ

Yerel Seçimler – 2004: 28 Mart 2004 tarihinde yapılmıştır. 20 partinin katıldığı seçime katılım oranı yüzde 76.25’tir. İlk yerel seçimini yaşayan Recep Tayyip Erdoğan önderliğindeki AK Parti 12 büyükşehir, 1753 il ve ilçeyi kazanarak seçimin galibi olmuştur. Deniz Baykal liderliğindeki CHP 2 büyükşehir, 469 il ve ilçe, Murat Karayalçın yönetimindeki SHP 1 büyükşehir, 64 il ve ilçe, Bülent Ecevit’in genel başkanlığını yaptığı DSP 1 büyükşehir, 30 il ve ilçe belediye başkanlıklarını kazanmıştır. Ayrıca MHP 247, DYP 389, SP 63, ANAP, 101, GP 30 il ve ilçe belediye başkanlığı elde etmiştir. İl Genel Meclisi seçimlerine göre AK Parti oyların yüzde 41.67’sini alarak birinciliği elde etmiştir. Onu, yüzde 18.23 oyla CHP, yüzde 10.45 ile MHP, yüzde 9.96 ile DYP, yüzde 5.15 ile SHP, yüzde 4.02 ile SP, yüzde 2.60 ile Genç Parti, yüzde 2.50 ile ANAP, yüzde 2.11 ile DSP takip etmiştir. Büyük Birlik Partisi’nin oy oranı ise yüzde 1.15 şeklinde gerçekleşmiştir. Bağımsız adaylar ve diğer partilerin oy oranları yüzde 0.5’in altında kalmıştır. Türkiye genelindeki 16 büyükşehir belediyesini kazanan başkanlar ve partileri ise şöyle: Adana-Aytaç Durak (AK Parti), Ankara- Melih Gökçek (AK Parti), Antalya-Menderes Türel (AK Parti), Bursa-Hikmet Şahin (AK Parti), Diyarbakır-Osman Baydemir (SHP), Erzurum-Ahmet Küçükler (AK Parti), Eskişehir-Yılmaz Büyükerşen (DSP), Gaziantep-Asım Güzelbay (AK Parti), İstanbul-Kadir Topbaş (AK Parti), İzmir-Ahmet Piriştina (CHP), Kayseri-Mehmet Özhaseki (AK Parti),  Kocaeli-İbrahim Karaosmanoğlu (AK Parti), Konya-Tahir Akyürek (AK Parti), Mersin-Macit Özcan (CHP), Sakarya-Aziz Duran (AK Parti), Samsun-Yusuf Ziya Yılmaz (AK Parti)

 

SEÇİMİN GALİBİ YİNE AK PARTİ

Yerel Seçimler – 2009: 29 Mart 2004 tarihinde yapıldı. 19 partinin katıldığı seçimlerde AK Parti 10 büyükşehir, 35 il ve 447 ilçeyi kazanarak yarışın galibi oldu. CHP 3 büyükşehir, 10 il ve 170 ilçe, MHP 1 büyükşehir, 9 il ve 129 ilçe, DTP 1 büyükşehir, 7 il ve 50 ilçe belediye başkanlığı kazandı. Seçimlere katılım oranı ise yüzde 85.19 şeklinde gerçekleşti. İl Genel Meclisi seçimlerine göre AK Parti oyların yüzde 38.39’unu almayı başardı. Deniz Baykal’ın genel başkanlığını yaptığı CHP’nin oyu yüzde 23.08 olurken, Devlet Bahçeli’nin liderliğindeki MHP’nin oyu yüzde 15.97 şeklinde gerçekleşti. Ahmet Türk’ün yönettiği DTP ise yüzde 5.7 oy aldı. Saadet Partisi’nin yüzde 5.20 oranında oy aldığı seçimlerde Demokrat Parti yüzde 3.84, DSP yüzde 2.85, BBP yüzde 2.36 oyda kaldı. Büyükşehir Belediye Başkanlığına seçilen isimler ve partileri şöyle: Adana-Aytaç Durak (MHP), Ankara-Melih Gökçek (AK Parti), Antalya-Mustafa Akaydın (CHP), Bursa-Recep Altepe (AK Parti), Diyarbakır-Osman Baydemir (DTP), Erzurum-Ahmet Küçükler (AK Parti), Eskişehir-Yılmaz Büyükerşen (DSP), Gaziantep-Asım Güzelbay (AK Parti),İstanbul-Kadir Topbaş (AK Parti), İzmir-Aziz Kocaoğlu (CHP), Kayseri-Mehmet Özhaseki (AK Parti), Kocaeli-İbrahim Karaosmanoğlu (AK Parti), Konya-Tahir Akyürek (AK Parti), Mersin-Macit Özcan (CHP), Sakarya-Zeki Toçoğlu (AK Parti), Samsun-Yusuf Ziya Yılmaz (AK Parti).

 

 

BÜYÜKŞEHİR SAYISI 30 OLDU

Yerel Seçimler – 2014: Yerel seçimler tarihinin son seçimi 30 Mart 2014 tarihinde yapıldı. 26 partinin katıldığı seçimlere katılım oranı yüzde 89.19 oldu. Seçim sonucunda AK Parti 18 büyükşehir, 32 il ve 59 ilçe, CHP 6 büyükşehir, 7 il ve 161 ilçe, MHP 3 büyükşehir, 5 il ve 106 ilçe, BDP 2 büyükşehir, 7 il ve 67 ilçe belediye başkanlığı kazandı. Bu seçimlerde Büyükşehir statüsü verilen belediye sayısı 30’a çıkarıldı. Büyükşehir kapsamına giren yerlerde ise il genel meclisleri kaldırıldı. 2014 seçimlerinde, hem belediye meclisleri hem de 51 ildeki il genel meclisi oy oranlarına göre yapılan hesaplamada AK Parti yüzde 42.87 ile birinci parti oldu. Onu, yüzde 26.34 ile CHP, yüzde 17.82 ile MHP, yüzde 4.16 ile BDP izledi. SP, yüzde 2.56, Halkların Demokratik Partisi yüzde 2.01, Büyük Birlik Partisi yüzde 1.33 oyda kaldı. Seçime katılan diğer tüm partiler ise yüzde 1’in altında oy aldı. Büyükşehir Belediye Başkanlığına seçilen isimler ve partileri ise şöyle:

Adana-Hüseyin Sözlü (MHP), Ankara-Melih Gökçek (AK Parti), Antalya-Menderes Türel (AK Parti), Aydın-Özlem Çerçioğlu (CHP), Balıkesir-Ahmet Edip Uğur (AK Parti), Bursa-Recep Altepe (AK Parti), Denizli-Osman Zolan (AK Parti), Diyarbakır-Gültan Kışanak (BDP), Erzurum-Mehmet Sekmen (AK Parti), Eskişehir-Yılmaz Büyükerşen (CHP), Gaziantep-Fatma Şahin (AK Parti), Hatay-Lütfü Savaş (CHP), İstanbul-Kadir Topbaş (AK Parti), İzmir-Aziz Kocaoğlu (CHP), Kahramanmaraş-Fatih Mehmet Erkoç (AK Parti), Kayseri-Mehmet Özhaseki (AK Parti), Kocaeli-İbrahim Karaosmanoğlu (AK Parti), Konya-Tahir Akyürek (AK Parti), Malatya-Ahmet Çakır (AK Parti), Manisa-Cengiz Ergün (MHP), Mardin-Ahmet Türk (bağımsız aday), Mersin-Burhanettin Kocamaz (MHP), Muğla-Osman Gürün (CHP), Ordu-Enver Yılmaz (AK Parti), Sakarya-Zeki Toçoğlu (AK Parti), Samsun-Yusuf Ziya Yılmaz (AK Parti), Şanlıurfa-Celalettin Güvenç, AK Parti, Tekirdağ-Kadir Albayrak (CHP), Trabzon-Orhan Fevzi Gümrükçüoğlu (AK Parti), Van-Bekir Kaya (Barış ve Demokrasi Partisi)

zvr
Bu yazıyı değerlendirin

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir